नेपालको वैदेशिक व्यापार: विस्तारसँगै असन्तुलनको चुनौती

चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिनामा नेपालको वैदेशिक व्यापार उल्लेख्य रूपमा विस्तार भई कुल १७ खर्ब १३ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसले अर्थतन्त्रमा गतिविधि बढेको संकेत गर्छ। समीक्षा अवधिमा आयात १३.८२ प्रतिशतले वृद्धि भई १४ खर्ब ९० अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसले नेपालको बाह्य निर्भरता अझै उच्च रहेको देखाउँछ। यद्यपि, निर्याततर्फ १८.४६ प्रतिशतको सकारात्मक वृद्धि भई २ खर्ब २२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसले उत्पादनशील क्षेत्र विस्तार हुँदै गएको र नेपाली वस्तुको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पहुँच बढ्दै गएको संकेत दिन्छ। तर आयातको ठूलो आकारका कारण व्यापार घाटा अझै गम्भीर चुनौतीका रूपमा कायम रहँदै १२ खर्ब ६७ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसबीच, निर्यातको हिस्सा १२.५७ प्रतिशतबाट बढेर १३.०१ प्रतिशत पुगेको र आयातको हिस्सा घटेर ८६.९९ प्रतिशतमा झरेकोले संरचनात्मक सुधारका केही संकेत देखिएका छन्। साथै, आयात–निर्यात अनुपात पनि सुधार हुँदै १ रुपैयाँ निर्यात गर्दा ६.७५ रुपैयाँ आयात हुने अवस्थाबाट ६.६९ मा झरेको छ, जसले व्यापार सन्तुलनतर्फ सानो तर सकारात्मक प्रगति देखाउँछ।